Maymun çiçeği (Monkeypox), son yıllarda dünya genelinde yeniden dikkat çeken, nadir fakat bulaşıcı bir virüs kaynaklı hastalıktır. İlk olarak 1958 yılında laboratuvar maymunlarında gözlemlenmiş, insanlardaki ilk vaka ise 1970’te Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde kaydedilmiştir. Özellikle Afrika’nın bazı bölgelerinde endemik olan bu hastalık, zamanla diğer kıtalarda da izole vakalarla görülmeye başlanmıştır. 2022’de farklı ülkelerde görülen yaygın vakalar ise hastalığın küresel sağlık gündemine taşınmasına neden olmuştur.
Maymun Çiçeği Virüsü Nedir?
Maymun çiçeği, Orthopoxvirus cinsine ait bir DNA virüsüdür. Aynı ailede çiçek hastalığı (variola) virüsü de yer alır. Ancak maymun çiçeği, çiçek hastalığına kıyasla daha hafif seyirlidir. İnsanlar arasında bulaşma potansiyeline sahip olan bu virüs, hayvanlardan insanlara da geçebilir. En yaygın bulaş yolları arasında enfekte hayvanla temas, virüs taşıyan yüzeylerle temas ve solunum damlacıkları yoluyla yakın temas yer alır.
Belirtileri Nelerdir?
Maymun çiçeği hastalığı, genellikle virüsle temastan sonraki 5-21 gün içinde belirti verir. Başlıca semptomlar şunlardır:
- Yüksek ateş
- Baş ağrısı
- Kas ve sırt ağrıları
- Lenf bezlerinde şişme (bu, çiçek hastalığından ayırıcı bir özelliktir)
- Halsizlik
- 1-3 gün sonra başlayan döküntüler: Yüzde başlayıp vücuda yayılan kabarcıklı lezyonlar şeklindedir. Bu döküntüler zamanla kabuklanır ve düşer.
Hastalık genellikle 2-4 hafta sürer ve çoğu vakada iyileşme ile sonuçlanır. Ancak bağışıklık sistemi zayıf kişilerde, çocuklarda ve hamilelerde daha ağır seyredebilir.
Korunma ve Tedavi
Maymun çiçeği için spesifik bir tedavi yoktur. Hastalık genellikle semptomları hafifletici destek tedavisiyle yönetilir. Bununla birlikte çiçek hastalığına karşı geliştirilen bazı antiviral ilaçlar ve aşılar, maymun çiçeğine karşı da etkili olabilir. Özellikle JYNNEOS (Imvamune/Imvanex) adlı aşı, maymun çiçeği virüsüne karşı onay almıştır.
Korunma yolları arasında:
- Enfekte bireylerden ve hayvanlardan uzak durmak
- Kişisel hijyene dikkat etmek
- Koruyucu ekipman kullanmak
- Riskli temaslardan sonra aşı yaptırmak
yer alır.
Sonuç
Maymun çiçeği virüsü, önlenebilir ve yönetilebilir bir hastalıktır. Ancak bu süreçte bilinçli toplum davranışı, hijyen önlemleri ve sağlık otoritelerinin rehberliğine uyum büyük önem taşır. Salgın hastalıkların yayılmasını önlemenin ilk adımı, doğru bilgi ve zamanında müdahaledir.